Als het dorp eens wist wat het
dorp allemaal weet (en kan)*

Tussen het Duitse "Klimadorf" Dingden (Noordrijn-Westfalen, Duitsland) en het Nederlandse dorp Lunteren (in het Gelderse Ede) bestaat een losse samenwerking. De wederzijdse ontmoetingen worden ondersteund door de Euregio Rijn-Waal (via het project „Ecópolis Wageningen Rheinberg“). Met de voorliggende tekst willen we het geïnteresseerden uit Nederland mogelijk maken zich over de doeleinden, het verwachte nut, de geschiedenis van het project, de actuele stand van zaken en de eerste resultaten te informeren.

De doeleinden

Talrijke bewoners van het Klimadorf Dingden wensen dat hun dorp een voorbeeld wordt voor een duurzaam economisch denken en handelen in de regio. Met behulp van een competentienet „Energie“ wil men kennis vooral i.v.m. een duurzaam energie-manage-ment verzamelen en opbouwen. Men wil op alle gebieden naar oplossingen zoeken, die zich zo vroeg mogelijk zelf moeten dragen.

De bedoeling is economie en structuur op innovatieve wijze te stimuleren. Als basisprincipe geldt: alles wat voor het klimaat gedaan kan worden, moet ook worden gedaan. Bij de keuze van de maatregelen moet erop worden gelet, dat deze maatregelen de mensen in het dorp zelf en in de hele gemeente Hamminkeln zowel op materieel als op immaterieel gebied direct en snel ten goede komen. De inspanningen voor de verwezenlijking van een CO2-balansneutrale beschikbaarstelling van energie sterkt bovendien de gemeenschap en verleent haar tegelijk een zinstichtende visie. Dit tonen de voorbeelden van andere dorpen die een gelijkaardige weg zijn gegaan. Voor de omzetting van de klimaatdorpvisie zijn de economische en andere voordelen voor de actoren een onontbeerlijke drijfveer.

Het bijzondere van dit initiatief voor het dorp met zijn ca. 6.800 inwoners bestaat daarin, dat maatregelen die elders hun nut hebben bewezen, hier op overzichtelijke schaal samengebracht en omgezet worden - en wel onder gebruikmaking van de bestaande mogelijkheden, vooral in het kader van de stimuleringsprogramma's voor de sectoren energie en structuur van de Europese Unie, die Bondsrepubliek Duitsland en de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen.

Het verwachte nut van het project voor de bevolking van de regio

De burgemeester van Hamminkeln, de heer Holger Schlierf, feliciteert de Dingdenaren met hun klantencentrum energie.

Talrijke onderzoekingen en de praktische ervaring in verschillende Duitse deelstaten, maar ook in Oostenrijk en elders in Europa hebben getoond dat tot nu toe vele mogelijkheden op het gebied van regeneratieve energiebronnen, energiebesparing en efficiënter gebruik van energie braak bleven liggen. Daardoor gaan heel wat kansen verloren waarden tot stand te brengen. Men grijpt liever terug op de fossiele energie uit verre landen, die met risico's verbonden is en voor veel geld moet worden geïmporteerd: geld dat dus niet in de regio blijft en zo ook niet meer ter beschikking staat van het regionale economisch circuit. Een bewijs voor het bestaande potentiaal zijn de getallen i.v.m. de subsidiering van regene-ratieve energie-installaties door de gemeente Hamminkelen: de ter beschikking gestelde subsidiemiddelen in hoogte van 240.000 € voor de bouw van installaties voor zonne-energie (fotovoltaïsche cellen en solarthermie) en aardwarmtepompen hadden tot op 31-12-2003 een ordervolume van in totaal ca. 2,4 miljoen € tot gevolg.

Zo werd het potentiaal van de regio ontwikkeld, en de inwoners beschikken nu over grotere werk- en inkomstmogelijkheden, en wel ten gevolge van:

• het gebruik en de uitbreiding van de competentie van het ambachtelijk handwerk op het gebied van de bouw en de renovatie
• de gebruikmaking van de kostenbesparings- en ook winstmogelijkheden door de lokale en regionale ondernemingen in de productiesector
• de opbouw van aanvullende inkomstbronnen in de landbouw ("landbouwers" worden nu ook "energiebouwers")
• de uitbreiding van de corresponderende activiteiten van de plaatselijke ingenieur- en planningsbureaus
• de intensivering en de aanvulling van het streven naar de ontwikkeling van een zacht toerisme, gebaseerd op het thema „energiegerelateerd vaktoerisme.

Ten gevolge hiervan zijn besparingen voor het gemeentebudget en op lange termijn ook hogere belastingsinkomsten te verwachten. Door het daardoor geprofileerde, innovatieve image van Dingden en zo ook van de hele gemeente Hamminkeln worden investeerders aangetrokken. De gemeente zou met het Klimadorf ook elegant op de voorstellen van het stadsmarketingonderzoek reageren.

Geschiedenis van het project

Bij de opening van het klantencentrum legt Andreas Peters (voorzitter van de vereniging Klimadorf Dingden e.V.) de doelstellingen van het centrum uit aan de bezoekers.

Voorbeeld en aanstoot voor de verwezenlijking van een Klimadorf was het door Prof. Dr. Peter Heck in het leven geroepen Zero Emission Village (ZEV) in Weilerbach (Rheinland-Pfalz) bij het Duitse Kaiserslautern. Eind 2002 stelde Dr. Holger Kreft (BzR Hattingen) het Klimadorp-concept voor aan de leider van de actiegroep AG Energie van de Lokale Agenda 21 in de gemeente Hamminkeln, de heer Thomas Michaelis. Vervolgens werd de Dingdener Runde geïnformeerd en werden in het dorp mensen gevonden die zich wilden engageren. Het project werd aan het planningscomité van de gemeente voorgesteld en daar goedgekeurd.

Aanpak

De strategieën van het Klimadorf zijn: 1. energiebesparing, 2. efficiënter energiegebruik en 3. vervanging van fossiele energiebronnen door bronnen voor vernieuwbare energie 4. en wel onder deelname van zoveel mogelijk toonaangevende burgers die op deze wijze ook hun eigen voordeel kunnen realiseren.

Hiervoor moet het volgende gebeuren:

1. bepaling van de mogelijke projectmethoden met behulp van potentiaalanalyses
   
2. concrete projectontwikkeling door geïnteresseerde, voor nieuwe ideeën openstaande actoren, zodat ook businessplannen voor nieuwe energie-dienstverleningsvormen en reststofmanagement kunnen opgesteld worden
   
3. public relations-/ voorlichtingswerk i.v.m.: de mogelijkheden en kansen van de Klimadorf-aanpak en zijn deelprojecten, de methoden voor hun verwezenlijking, een professionele communicatie, de opbouw van duurzame communicatie- en coöperatiestructuren, kwalificering, opleiding en bijscholing
   
4. de coördinatie van alle nodige maatregelen door de projectleiding bij BzR en Verein Klimadorf Dingden e.V.
   
   
   

De actuele stand mei 2004 en de eerste resultaten

• De gemeenteraad van Hamminkeln steunt het project.
• De plaatselijke ondernemingen met veel afvalwater hebben zich over de mogelijkheden i.v.m. biogaswinning laten informeren. Op deze basis is over de bouw van biogasinstallaties nagedacht.
• De Hauptschule in Dingden (klas 5-9 van het Duitse basisonderwijs) is bereid met een energie- en kostenbesparingsproject deel te nemen.
• Het Klimadorf-idee heeft een aanstoot gegeven voor andere gebieden van de dorps- en regio-ontwikkeling (vormgeving en zorg voor het landschap, toerisme, horeca, revitalisering van de dorpskernen). De losse samenwerking met Lunteren gaar op het Klimadorf-project terug.
• Op 1 april 2004 is de vereniging Klimadorf Dingden e.V. gesticht.
• Op 4 juni 2004 is een ambachtelijk Kundenzentrum Energie (klantencentrum energie) geopend.
  

De organisatie van het project

In de tentoonstellingsruimte van het klantencentrum worden voorbeelden van mogelijke energiebesparingen getoond, die tegenwoordig al door de plaatselijke installatiebedrijven kunnen worden gerealiseerd.

Onder het dak van het Klimadorfconcept moeten vele projecten voor een duurzaam energiemanagement in de regio worden gerealiseerd. Het Klimadorf-logo zal als keurmerk voor dit soort projecten, evenementen, inrichtingen, organisaties en producten dienen. Voor alles wat tot de verwezenlijking van het Klimadorf-ideaal bijdraagt, kan dit logo worden aangevraagd. De projecten worden gecoördineerd door de Vereniging Klimadorf Dingden in samenwerking met BzR Hattingen. De Lokale Agenda 21 van de gemeente Hamminkeln begeleidt de verwezenlijking van het Klimadorf-concept en wil hiervoor in de hele gemeente reclame maken. De genoemde groepen bouwen samen een regionaal competentienet voor het thema duurzaam energiemanagement op. Iedereen die op basis van zijn kennis en vaardigheden hiertoe kan bijdragen, is welkom. Een belangrijk verbindingspunt is hier het "Kundenzentrum des Handwerks, KuZe" (ambachtelijk klantencentrum) rond het thema energie in een speciaalzaak voor hout (Firma Schröer) in Dingden.

Vooruitzichten voor het project Klimadorf

• De verdere stimulering van de samenwerking tussen ambachtsbedrijven, de bevordering van kwalificering, opleiding en bijscholing met het oog op grotere energie-efficiëntie en de begeleiding van de marketinginitiatieven van ondernemingen, eventueel ook i.v.m. hun presentatie op handelsbeurzen zijn voorbeelden voor mogelijke taken. Een evenementenprogramma wordt opgemaakt.
• Verdere doelgroepen worden aangesproken om partner van het Klimadorf te worden.
• De uitwisseling met de allen die aan het Ecópolis project deelnemen, wordt voortgezet. Het contact met Lunteren wordt verdiept.
• Verdere samenwerkingsverbanden met andere dorpen zijn welkom.
• Er wordt gezocht naar concrete, economisch interessante aanzetpunten voor het gebruik van tot nu toe niet ten volle benutte mogelijkheden voor de inzet van vernieuwbare energie en energiebesparing.
• Subsidieopties worden onderzocht.
  

Text download (Word)

Contact:

Holger Kreft
Büro für zukunftsfähige Regionalentwicklung, Hattingen a.d. Ruhr
T +49 (0)2324-200217
F +49 (0)2324-200218

Anja Kruska - Ecópolis Wageningen-Rheinberg
Postbus 231
6700 AE Wageningen
Nederland
T +31 (0)318 430 426
F +31 (0)318 570 603
anjakruska@ecopolis.nl
www.ecopolis.nl

Verdere informatie:
Andreas Peters - Klimadorf Dingden e.V. - www.klimadorf-dingden.de